नयाँ दिल्ली । मध्य प्रदेशको श्योपुर जिल्लाको आगराको दुर्गम गाउँमा एउटा विद्यालयले सहारिया जनजाति, विशेष गरी कमजोर जनजाति समूह र मध्य भारतको सबैभन्दा सीमान्तकृत आदिवासी समुदायको सपनालाई पखेटा दिइरहेको छ।
आधारशिला उच्च माध्यमिक विद्यालयमा भर्ना भएका विद्यार्थीहरू १,५०० भन्दा बढी सहारिया परिवारका हुन्, जसले शियोपुर र मोरेना जिल्लाहरूमा फैलिएको कुनो राष्ट्रिय निकुञ्ज बनाउन करिब २५–३० वर्षअघि आफ्नो घर त्यागेका थिए।
संरक्षित क्षेत्रले जनावरको लोप हुने सम्भावना कम गर्न गुजरातको गिर बाहिर एशियाटिक सिंहहरूको दोस्रो स्वतन्त्र जनसंख्या स्थापना गर्ने लक्ष्य राखेको छ। र उही सहारिया समुदायका लागि परम्परागत रूपमा वनमा बसोबास गर्ने समुदाय, संरक्षणको लागि सरकारको प्रयासलाई समर्थन गर्न वनबाट बाहिर निस्के।
कुनो राष्ट्रिय निकुञ्जका कारण विस्थापित सहारिया परिवारका बालबालिकालाई शिक्षामा पहुँच पुर्याउन विद्यालयले उनीहरुलाई आफ्नो तहमा राखेको छ । तर विस्थापनले प्रायः आदिवासी समूहहरूका लागि नयाँ चुनौतीहरू निम्त्याएको छ।
जो पहिले नै गरिबी, अशिक्षा, प्रारम्भिक बालविवाह र कुपोषणको सामना गरिरहेका छन्। यी सामाजिक विकृतिहरू बाहेक, मध्य भारतको सहारिया ९सहरिया० जनजातिलाई पनि भारतमा क्षयरोगको सबैभन्दा बढी प्रकोप भएको मानिन्छ।
कुनो राष्ट्रिय निकुञ्जका कारण विस्थापित सहारिया परिवारका बच्चाहरूलाई शिक्षा र राम्रो जीवनको पहुँच सुनिश्चित गर्न, आधारशिला उच्च माध्यमिक विद्यालयमा संजना ९ कक्षाकी विद्यार्थी हुन्। उनका बुबा एम्बुलेन्स चालक हुन्।
‘मैले मेरो बुबालाई संघर्ष गरेको देखेको छु र म उहाँको अवस्थाबाट गुज्रन चाहन्न, त्यसैले म पुलिस अफिसर बन्नको लागि कडा अध्ययन गर्छु,’ सञ्जना भन्छिन्। उनी हिन्दीमा कविता लेख्छिन्।
राज्यको राजधानी भोपालबाट करिब २३० किलोमिटर टाढा रहेको यो विद्यालय सन् २००५ मा आधारशिला शिक्षा समितिले स्थापना गरेको थियो। यो सहारिया जनजातिका युवा प्रथम पुस्ताका विद्यार्थीहरूको लागि एउटा विद्यालय हो। यसको उद्देश्य विपन्न बालबालिकाहरूलाई जीवनसँग रचनात्मक रूपमा संलग्न हुन तालिम दिनु र उनीहरूलाई सिक्ने अवसरहरू प्रदान गर्नु हो।
यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
प्रतिक्रिया