'फोटो अफ दि इअर'को उपाधि जितेको त्यो हृदयविदारक तस्वीर ... ! (भिडियो सहित)

फोटोग्राफर नरेन्द्र श्रेष्ठ भन्छन्, 'त्यो तस्वीर मुटु दह्रो पारेरै खिचे'

बाढीले जलमग्न थियो तराई ।

आँखाले भ्याउन्जेल सम्म सबैतिर पानी मात्र ।

कति मान्छे बगे, कति घर ।

***
बाढीले मच्चाएको विध्वंशलाई आफ्नो क्यामेरामा कैद गर्न सप्तरीको कुलारी गाउँ पुगे नरेन्द्र श्रेष्ठ । यद्यपी उनी अरु केहि काम बोकेर त्यहाँ पुगेका थिए । 


फोटो खिच्दै गर्दा, अलि पर केही मान्छे भेला भए जस्तो देखिन्थ्यो ।


भीडबाट उनले गाईगुई हल्ला सुने । 

‘बगाउनुपर्छ होला’, ‘यो बाहेक कुनै विकल्प छैन ।’


त्यहाँ गएर बुझ्दा दुई दिन अघि नै बाढीले बगाएर पाँच वर्षे कमलु सदाको मृत्यु भएकोे उनले थाहा पाए ।


जता त्यतै पानी नै पानी भएकाले सद्गत गर्ने जमिन थिएन । लासलाई सुरक्षित साथ राख्न त्यहाँ कुनै मुर्दा घर पनि थिएन ।

जता त्यतै पानी नै पानी भएकाले सद्गत गर्ने जमिन थिएन । लासलाई सुरक्षित साथ राख्न त्यहाँ कुनै मुर्दा घर पनि थिएन । मात्र एउटा विकल्प रह्यो, कोशीमा बगाइदिने । नदीमा पुगेर टक्क अडिए देवकुमार । आफ्नो भतिजाको मृत शरीरलाई बगाइदिए कोशीमा । यो हृदयविदारक दृश्यलाई नरेन्द्रले आफ्नो क्यामेरामा कैद गरे ।


मात्र एउटा विकल्प रह्यो, कोशीमा बगाइदिने ।


कमलुका पिता फुदान सदा घरमा नभएकाले यसको जिम्मेवारी काका देवकुमारको काँधमा आयो ।


उनी लास बोकेर कोशीनदीतर्फ लागे । 


नरेन्द्र पनि उनको पछि लागे ।


नदीमा पुगेर टक्क अडिए देवकुमार । आफ्नो भतिजाको मृत शरीरलाई बगाइदिए कोशीमा ।


यो हृदयविदारक दृश्यलाई नरेन्द्रले आफ्नो क्यामेरामा कैद गरे ।

***

उनले खिचेको यो तस्विर २०७५ सालको ‘फोटो अफ दि इयर’ घोषित भएको छ । एउटा लाचार बाढीपिडित व्यक्तिको विवशता छर्लङ्गै झल्किन्छ तस्विरमा । फोटो हेर्दा लाग्छ त्यसले हजार शब्द बोलिरहेछ ।

***
‘नराम्रो त लागिरहेको थियो तर फोटो पत्रकारले अरुभन्दा मुटु दह्रो पार्नै पर्ने हुन्छ । हामी यस्ता दुखद घटनाहरुसँग जहिल्यै साक्षात्कार भइरहनुपर्छ  । हाम्रो काम नै यही हो ।’ अन्तर्वाताका क्रममा उनले सुनाए ।


उनले खिचेको यो तस्विर २०७५ सालको ‘फोटो अफ दि इयर’ घोषित भएको छ ।


एउटा लाचार बाढीपिडित व्यक्तिको विवशता छर्लङ्गै झल्किन्छ तस्विरमा । फोटो हेर्दा लाग्छ त्यसले हजार शब्द बोलिरहेछ ।


यस तस्विरलाई धेरैले पूर्वनियोजित भएको आरोप पनि लगाएका छन् तर श्रेष्ठले यसलाई अस्वीकार गर्दै भनेँ, ‘मलाई यस विषयमा पहिलै थाहा भएको होइन। म आफै यो घटना देखेर एकदम डिस्टर्ब भएको थिएँ । मेरो दिमाग नै हल्लाइदिएको थियो यो दृश्यले ।’


श्रेष्ठले ‘फोटो अफ दि इयर’उपाधिसँगै पाएको १ लाख भने कमलुका परिवारलाई दिने घोषणा गरेका छन् ।

***
विगत १७–१८ वर्षदेखि फोटो पत्रकारितामा लागेका नरेन्द्रलाई २–४ दिन फोटो खिच्न पाइएन भने छटपटि हुन्छ ।

त्यसैले आफू फोटो खिच्नकै लागि जन्मिएको उनको दाबी छ ।


भन्छन्, ‘सबैजना आफैमा फोटाग्राफर हुन् तर आफूले खिचेको तस्विरलाई कसरी एउटा फ्रेममा राख्ने भन्ने कुराले तस्विरलाई राम्रो बनाउने हो । र यस्तै पक्षहरुले नै फोटो ग्राफरको कौशलता पनि देखाउँछ ।


विदेशी पत्रकारले नेपालमा खिचेका तस्विरहरुका लागि अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार पाउँछन् तर नेपाली पत्रकारले अहिलेसम्म अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार प्राप्त गर्न सकेका छैनन् । यसमा उनलाई दुःख लाग्छ ।

‘नेपालमा फोटोग्राफरहरु असक्षम छैनन् । तर काठमाडौंलाई मात्र आफ्नो फिल्ड बनाएर कामगर्दा सिंगो नेपाललाई नै अन्याय भइरहेको छ ।’ उनले भने ।


हुन पनि हो । पोखरा, चितवन, काठमाडौं जस्ता नामचलेका ठाउँहरुमा मात्रै सबैको ध्यानाकर्षण हुन्छ । तर हाम्रोदेशमा अनेकौँ सुन्दर ठाउँहरु छन् जसका बारेमा त कतिलार्ई थाहा पनि छैन ।

 

नेपाली फोटो पत्रकारिताको स्तरोन्नति कसरी होला भन्ने विषयमा सामाजिक मुद्दाहरुलाई नयाँ नयाँ एंगलबाट प्रस्तुत गरेर पनि अन्तर्राष्ट्रिय स्तरसम्म आफ्नो पहुँच पु–याउन सकिन्छ जस्तो लाग्छ, श्रेष्ठलाई ।


‘बालविवाह, बोक्सी प्रथा, छाउपडी प्रथा आदि जस्ता गम्भीर विषयलाई अन्तर्राष्ट्रिय समाजमा आफ्नो फोटो मार्फत् पस्किन सके धेरै हदसम्म हाम्रो स्तरोन्नतिहुने थियो ।’उनले थपे ।

***
करिब दुई दशकदेखि सबैको राम्रो राम्रो फोटो खिचेर चित्त बुझाउन सफल नरेन्द्रलाई अरुले खिचेको फोटो खासै चित्त बुझ्दैन ।


‘अरुले खिचेको मेरो फोटो मात्र नभएर मलाई अरुले खिचेको कुनै पनि फोटोले हत्तपत्त चित्त बुझ्दैन । खुलेर हाँस्दै  भने, मलाई फोटोमा चित्त बुझाउन गाह्रै छ ।’

***
 

Leave a comment